نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

استادیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

10.22034/rjnsq.2022.296150.1305

چکیده

یکی از موضوع‌های اساسی دنیای مدرن، مسئله‌ی هویت ملی است که در این مطالعه، پژوهش‌گران به‌دنبال تحلیل این مفهوم در متن بیانیه‌ی گام دوم رهبر معظم انقلاب هستند. در این پژوهش با رویکردی غیرپیدایشی، مؤلفه‌های هویت اسلامی-ایرانی بررسی شده است. به‌منظور داده‌کاوی، پژوهش‌گران از روش تحلیل محتوای قیاسی و روش تحلیلی-استنتاجی و برای داده‌یابی از روش اسنادی بهره گرفته است. نتایج نشان می‏دهد که به تمامی مؤلفه‌های هویت‌آفرینی اسلامی-ایرانی که جمعاً 24 مؤلفه است، توجه شده است. در این میان، مؤلفه‏های اقتدار (15 عبارت)، برجستگی (13 عبارت)، تداوم و جهت‏مندی (9 عبارت) و ارزشمندی (8 عبارت) بیشترین بسامد را دارا هستند و مؤلفه‏های کارایی (7 عبارت)، آگاهی (6 عبارت)، ثبات، تعهد، ادراک شخصی، تجربه، طرح‏مندی (5 عبارت)، ارتباط (4 عبارت)، پیوند، تأییدپذیری، وحدت، هماهنگی و نشان‏مندی (3 عبارت) و تمایز، انعکاس، کلیت، پذیرش، معناداری و دل‏مشغولی (2 عبارت) در درجات بعدی پردازش در متن قرار دارند که این امر، نشان از جامعیت بحث هویت‏آفرینی در متن بیانیه‌ی گام دوم دارد. درخصوص چگونگی روند هویت‌آفرینی اسلامی-ایرانی در متن بیانیه‌ی گام دوم باید گفت که تأکید اصلی رهبری معظم انقلاب اسلامی در درجه‌ی اول بر ایجاد بینش و بصیرت در آحاد ملت به‌ویژه نسل جوان نسبت به دستاوردها و زمینه‏های اقتدار و افتخارآفرینی انقلاب اسلامی بوده است. هم‌چنین ایشان با معرفی ارزشمندی‏های جامعه‏ی اسلامی-ایرانی، به‌دنبال معرفی جهت حرکت نسل جوان در پیشبرد اهداف انقلاب بوده ‏اند و از کارآمدی وضعیت موجود با بیان مصادیق متعدد دفاع نموده ‏اند.

کلیدواژه‌ها

  • اکبری، عسگر (1399)؛ «مؤلفه‌های هویت ایرانی اسلامی در منظومه فکری»، فصلنامه مطالعات ملی، ش 83، صص 64ـ45.
  • امینی سابق، زین‏العابدین (1398)؛ «تبیین نظریه مسئولیت اجتماعی جوانان در بیانیه‌ی گام دوم انقلاب اسلامی با تأکید بر حکمرانی خوب»، مجله کسب‌وکار، شماره 43، صص 163ـ133.
  • خامنه‏ای، سید علی (1397)؛ بیانیه‌ی گام دوم انقلاب خطاب به ملت ایران، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
  • خوشدونی، مهدی (1398)؛ «معنویت در بیانیه‌ی گام دوم انقلاب و ماهیت آن»، مجله پیام، ش 133، صص 43ـ27.
  • ذاکری، مختار و شمشیری بابک (1396)؛ هویت و تعلیم و تربیت: از نظریه تا عمل، شیراز: انتشارات دانشگاه شیراز.
  • ذاکری، مختار (1394)؛ مفهوم‌پردازی هویت و طرح آن در تعلیم و تربیت: پژوهشی پدیدارشناسانه، رساله دکتری در رشته فلسفه تعلیم و تربیت، دانشکده علوم تربیتی دانشگاه شیراز.
  • سبحانی نژاد، مهدی و امیری، زهرا (1394)؛ «چارچوب مفهومی هویت اسلامی-ایرانی»، فصلنامه فرهنگ در دانشگاه اسلامی، شماره 3، صص: 425ـ413.
  • علیخانی، علی‌اکبر (1383)؛ مبانی نظری هویت و بحران هویت. تهران: پژوهشکده علوم انسانی و اجتماعی.
  • کاظم‏زاده، هادی (1397)؛ «نقش ولایت‌فقیه در بیانیه‌ی گام دوم انقلاب»، مجله پیام، ش 132، صص 31ـ52.
  • مرشدی زاد، علی و احمدلو، کاووس (1396)؛ «شناسایی مؤلفه‌های هویت اسلامی و ایرانی در اندیشه آیت‌الله‌ خامنه‌ای»، فصلنامه مطالعات ملی، شماره 70، صص: 76ـ63.
  • میرمحمدی، داود و ساروخانی، باقر (1391)؛ «فضای مجازی و تحولات هویت ملی در ایران»، فصلنامه‌ی مطالعات ملی، ش 4، صص: 18ـ2.
  • نادری، مریم (1397)؛ «تبیین مبانی فلسفی هویت اسلامی-ایرانی و آسیب‌شناسی آن»، نشریه اندیشه‌های نوین تربیتی، دوره 14، ش 3، صص: 25 -7.
  • هانتینگتن، ساموئل پی (1384)؛ چالش‌های هویت در آمریکا، ترجمه‌ محمدرضا گلشن و همکاران، تهران: موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی.
  • P. and Morehouse, R(1994). Beginning Qualitative Research. London: The Falmer press.
  • Philip. (2000). “Qualitativ Content Analysis”. Forum Qualitative Social Forschung. Volome 1. No.2 – june, Vol. 11 Iss: 6/7/8, pp.27 - 52 Walter.
  • Museib Hayat,Oleg F. Shabrov, Natalia P. Sashchenko (2021). “Solovyov Historical and Philosophical Readings”. Russian and Foreign Experience in the System of Humanities Education: History, Modernity, Prospects"Education as an institution of national identity formation, International Scientific and Practical Conference., https://doi.org/10.1051/shsconf/202110301001.