نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار و عضو هیئت‌علمی گروه مطالعات فرهنگی و اجتماعی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (نویسنده مسئول)

10.22034/rjnsq.2022.337188.1390

چکیده

یکی از مسائل اصلی در جوامع معاصر، نحوه‌ی همزیستی و مناسبات گروه‌‌‌‌ها و اقوام مختلف در کنار یکدیگر است. این مسئله در جمهوری اسلامی ایران که گروه‌‌‌‌ها و اقوام مختلفی در سالیان و قرون متمادی در آن زیست کرده‌‌‌‌اند، نیز موردتوجه است. مسئله و سؤال اصلی این مقاله آن است که بر اساس اندیشه‌ی آیت‌‌‌‌الله خامنه‌‌‌‌ای، مناسبات اقوام در ایران و نسبت و رابطه‌ی هویت ملی، قومی و دینی در میان آن‌ها چگونه است؟ برای پاسخ به این سؤال تمامی دیدارهای آیت‌‌‌‌الله خامنه‌‌‌‌ای با مردم و گروه‌‌‌‌های مختلف از استان‌‌‌‌های قومیت‌‌‌‌نشین (جمعاً 97 سخنرانی) با روش تحلیل مضمون موردبررسی قرار گرفته است. چهار مضمون اصلی استخراج‌شده از بیانات ایشان عبارت‌اند از: 1- مبانی و اصول برای همزیستی اقوام، 2- اعتقادات و مناسک دینی، 3- روابط و تعلقات فرهنگی اجتماعی، 4- حفظ سرزمین و پیشرفت و مشارکت سیاسی‌‌‌‌ـ اقتصادی.

کلیدواژه‌ها

  • احمدی، حمید (1388)؛ بنیادهای هویت ملی ایرانی: چهارچوب نظری هویت ملی شهروندمحور، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
  • احمدی، حمید (1379)؛ قومیت و قوم‌‌گرایی در ایران، افسانه و واقعیت، تهران: نشر نی.
  • الطایی، علی (1378)؛ بحران هویت قومی در ایران، تهران: چاپ شادگان، چاپ دوم.
  • امیرکافی، مهدی و ابراهیم حاجیانی (1392)؛ «نسبت هویت قومی و ملی: در جامعه چندقومیتی ایران: بررسی و مقایسه سه رهیافت نظری»، فصلنامه راهبرد، س 22، ش 66، تهران: صص 146 ـ 117.
  • بابائی، حبیب‌‌اله (1399)؛ تنوع و تمدن در اندیشه اسلامی، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
  • بهمنی، محمدرضا (1393)؛ «تمدن نوین اسلامی در اندیشه آیت‌‌الله خامنه‌‌ای»، فصلنامه علمی پژوهشی نقد و نظر، سال نوزدهم، شماره دوم، قم: صص 237 ـ 198.
  • بهمنی، محمدرضا، (1399)؛ عیار تمدنی جمهوری اسلامی ایران، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
  • خامنه‌ای، سید علی؛ «بیانات حضرت آیت‌‌‌‌الله خامنه‌‌‌‌ای»، در سایت khamenei. Ir.
  • حاجیانی، ابراهیم (1379)؛ «تحلیل جامعه‌‌شناختی هویت ملی در ایران و طرح چند فرضیه»، فصلنامه مطالعات ملی، سال دوم، شماره 5، تهران: صص 228 ـ 192.
  • حاجیانی، ابراهیم (1388)؛ جامعه‌شناسی هویت ایرانی، تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک.
  • حیدری، آرمان، مجید موحد و سیدفخرالدین بهجتی اصل (1394)؛ «بررسی رابطه هویت قومی و ملی با تأکید بر نقش دینداری: نمونه موردی دانش‌‌آموزان متوسطه شهر یاسوج»، جامعه‌‌شناسی کاربردی، سال بیست و پنجم، شماره پیاپی 45، تابستان 1394، تهران: صص 188 ـ 171.
  • خوبروی پاک، محمدرضا (1380)؛ اقلیت‌‌ها، تهران: نشر و پژوهش شیرازه.
  • ربانی و دیگران (1388)؛ «رابطه هویت ملی و قومی در بین دانشجویان آذری، کرد و عرب دانشگاه‌‌های دولتی ایران»، فصلنامه مطالعات ملی، سال 8، ش 39
  • شیخ‌‌‌‌زاده، محمد، عابدی‌‌‌‌‌‌‌‌جعفری، حسن؛ تسلیمی، محمدسعید؛ فقیهی، ابوالحسن (1390)؛ «تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی»، اندیشه مدیریت راهبردی، شماره 2 (پیاپی 10)، تهران: صص 198 ـ 151.
  • قاسمی، علی‌‌اصغر، مجید خورشیدی و حسین حیدری (1390)؛ «همسازی هویت ملی و قومی در ایران و رویکرد اقوام ایرانی به وحدت ملی و حق تعیین سرنوشت»، فصلنامه علوم اجتماعی، شماره 55، تهران: صص 91 ـ 58.
  • گیدنز، آنتونی (1382)؛ تجدد و تشخص، ناصر موفقیان: تهران: نی، چاپ دوم.
  • مسعودنیا، حسین و راضیه مهرابی کوشکی و ناهید کیانی (1393)؛ «بررسی رابطه هویت ملی و قومی (مطالعه موردی دانشجویان دانشگاه تهران)»، فصلنامه مطالعات توسعه اجتماعی- فرهنگی، دوره سوم، شماره 2، تهران: صص 165 ـ 139.
  • مقدس جعفری، محمدحسین، داور شیخاوند و حامد شریف‌‌پور (1387)؛ «رابطه هویت ملی و هویت قومی در بین جوانان کرد، مطالعه موردی دانشگاه پیام نور سقز»، فصلنامه مطالعات ملی، سال نهم، شماره اول، تهران: صص 128‌ـ‌97.
  • معین، محمد (1377)؛ فرهنگ معین، جلد ششم، تهران: انتشارات امیرکبیر.
  • نوچه فلاح، رستم (1383)؛ «هویت؛ واقعیتی ثابت یا سیال»، کتاب مبانی نظری هویت و بحران هویت به اهتمام علی‌اکبر علیخانی، تهران: پژوهشکده علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی.
  • یوسفی، علی (1380)؛ «روابط بین قومی و تأثیر آن بر هویت اقوام در ایران»، فصلنامه مطالعات ملی، سال دوم، شماره 8، تهران: صص 42 ـ 13.