نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان انگلیسی، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران (نویسنده مسئول).

2 استادیار گروه زبان انگلیسی، دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع)، مشهد، ایران

3 استادیار گروه زبان انگلیسی، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران

4 استادیار گروه زبان انگلیسی، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران.

چکیده

آموزش زبان انگلیسی در ایرانِ بعد از انقلاب اسلامی، با فراز و نشیب‌هایی چند همراه بوده است. از جمله تحولات اخیر و البته مهم می‌توان به طرح آموزش این زبان در دو سند مهم بالادستیِ توسعه‌ای و آموزشی کشور، یعنی «سند تحول بنیادین آموزش و پرورش» و «سند برنامه درسی ملی»، مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی، اشاره کرد. به استناد این اسناد، به‌کارگیری مهارتهای زبان خارجی منوط به رعایت اصل تثبیت و تقویت هویت اسلامی- ایرانی برشمرده شده؛ موضوعی که با بحث‌ها و نقدهایی در محافل آموزشی و پژوهشی همراه بوده است. اساساً به‌دنبال اجرای این اسناد بود که شاهد انتشار کتابهای نونگاشت زبان انگلیسی در نظام آموزش رسمی بوده‌ایم که توجه به اصل مذکور به اشکال مختلف در آنها نمود یافته است. با توجه به اهمیت موضوع، در این مقاله، نگرش شماری از متخصصان حوزه آموزش زبان انگلیسی درخصوص منطق و امکان بهره‌گیری از این اصل، به نحوی کیفی بررسی شده است. یافته‌ها بیانگر وجود دو نگاه متعارض در این باره است. نگاه اول که هرگونه آموزش ایدئولوژیکی زبان انگلیسی را غیرعلمی می‌داند و نگاه دوم که نه‌تنها بهره‌گیری از این رویکرد را منطقی، بلکه لازم برمی‌شمارد. بی‌تردید توجه به این دیدگاه‌ها می‌تواند در روند سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی‌ در حوزه آموزش زبان انگلیسی در ایران و نیز آسیب‌شناسی و ارزیابی آن سودمند باشد.

کلیدواژه‌ها

  • آقاگل‌زاده، فردوس؛ داوری، حسین (1393)؛ «جهانی‌شدن و گسترش زبان انگلیسی: ضرورت‌ها و الزامات بهره‌گیری از رویکرد انتقادی در مواجهه با زبان انگلیسی در ایران». راهبرد فرهنگ، سال 7، ش 25، صص 203-179.
  • احمدی‌پور، طاهره (1387)؛ «لزوم اتخاذ سیاست زبانی مناسب در برابر گسترش زبان انگلیسی». فصلنامه‌ی مطالعات ملی، سال 35، ش 3، صص 134-119.
  • داوری، حسین؛ آقاگل‌زاده، فردوس (1393)؛ «آموزش انتقادی: رویکردی کارآمد در تهیه و تدوین کتاب‌های آموزش زبان انگلیسی در ایران». مطالعات برنامه درسی، سال 9، ش 33، صص 178-151.
  • داوری، حسین، خیرآبادی، رضا؛ علوی ‌مقدم، سید بهنام (1397)؛ «بازنمایی هویت ملی در کتاب‌های نوانتشاریافته زبان‌ انگلیسی در نظام آموزش رسمی کشور». فصلنامه‌ی مطالعات ملی، سال 19، ش 75، صص 98-85.
  • سودمند افشار، حسن؛ رنجبر، ناصر؛ یوسفی، حسن؛ افشار، نصرالله (1397)؛ «ارزیابی و نقد کتاب‌های درسی زبان انگلیسی پراسپکت و ویژن ۱ از منظر توانش ارتباطی بینافرهنگی و فرافرهنگی». فصلنامه‌ی مطالعات اندازه‌گیری و ارزشیابی آموزشی، سال 8، ش 21، صص 139-107.
  • علوی ‌مقدم، سیدبهنام؛ خیرآبادی، رضا (1391)؛ «بررسی انتقادی برنامه درسی ملی در حوزه آموزش زبان‌های خارجی». مطالعات برنامه درسی. سال 7، ش 25، صص 44-27.
  • غیاثیان، مریم السادات؛ سراج، فرشته؛ بحرینی، مسعود (1395)؛ «تحلیل محتوای کتاب درسی زبان ‌انگلیسی پایه نهم براساس فرهنگ و هویت ایرانی- اسلامی». مطالعات برنامه درسی، سال 11، ش 43، صص 144-125.
  • قمری، محمدرضا (1397)؛ «فراگیری زبان انگلیسی و هویت ملی در عصر جهانی‌سازی». فصلنامه‌ی مطالعات ملی، سال 19، ش 76، صص 120ـ105.
  • قهاری شیما (1392)؛«تأثیر رشته زبان انگلیسی بر هویت فرهنگی: بررسی مقایسه‌ای هوش فرهنگی و انزوای ارزشی». پژوهش‌های زبان‌شناختی در زبا‌ن‌های خارجی. سال 3، ش 2، صص 312-287.
  • محمدی، حبیبب‌اله؛ ایزدپناه، سیروس (1398)؛ «بررسی رابطه‌ بین سطح یادگیری زبان انگلیسی و تغییر هویت اجتماعی ـ فرهنگی زبان‌آموزان ایرانی». فصلنامه‌ی مطالعات ملی، ‌سال20، ش 78،‌ صص 60-45.
  • Aghagolzadeh, F. and Davari, H. (2014); Iranian Critical ELT: a Belated but Growing Intellectual Shift in Iranian ELT Community, Journal for Critical Education Policy Studies. 12 (1). 391-410.
  • Aghagolzadeh, F., & Davari, H. (2017); English education in Iran: From ambivalent policies to paradoxical practices. In R. Kirkpatrick, (ed.), English Language Education Policy in the Middle East and North Africa. 47-62. Springer.
  • Ajideh, P., & Panahi, M. (2016); "An analysis of culture-related content in English textbooks for Iranian students entitled ‘Prospect’ and ‘Vision’ Series", International Journal of Language and Linguistics, 3(6), pp 87-93.
  • Akbari, R. (2008); "Transforming Lives: Introducing Critical Pedagogy into ELT Classrooms", ELT Journal. 62(3). pp 276-283.
  • Block, D. (2007); Second language identities, London, England: Continuum.
  • Bourdieu, P. (1991); Language and symbolic power. Cambridge, UK: Cambridge University Press.
  • Bryant,A. & Charmaz,K. (2007); The Sage handbook of grounded theory: Sage.
  • Canagarajah, A. S. (1999); Resisting Linguistic Imperialism in English Teaching. Oxford: Oxford University Press.
  • Canagarajah, S. (2005); "Critical pedagogy in L2 learning and teaching" in E. Hinkel (ed.). Handbook of Research in Second Language Teaching and Learning. 931-949. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
  • Charmaz, K. (2006); Constructing grounded theory: A practical guide through qualitative analysis. London, UK: Sage.
  • Cook, G. (2005);"Calm seas or troubled waters? Transitions, definitions and disagreements in applied linguistics". International Journal of Applied Linguistics, 15(3): pp 282–301.
  • Corbin, J., & Strauss, A. (2008); Basics of qualitative research, Thousand Oaks, CA: Sage.
  • Davari, H., & Aghagolzadeh, F. (2015); "To teach or not to teach? Still an open question for the Iranian education system". In C. Kennedy (ed.) English Language Teaching in the Islamic Republic of Iran: Innovations Trends and Challenges. pp 13-19. London: British Council.
  • Davari, H., & Iranmehr, A. (2019); "Critical Pedagogy in Textbook Development: A Comparative Study of the Previous and the New Iranian High School English Language Textbooks". Iranian Journal of Comparative Education, 2 (3), pp 324-345.
  • Dornyei, Z. (2001); Motivational strategies in the language classroom. England: Cambridge University Press.
  • Evans, D. (2015); Language and identity: Discourse in the world. Bloomsbury Publishing.
  • Gao, Y.H., Cheng, Y., Zhao, Y. and Zhou, Y. (2005); "Self-identity changes and English learning among Chinese undergraduates". World Englishes. 24 (1), pp 39–51.
  • Ghafar Samar, R. and Davari, H. (2011); "Liberalist or Alarmist: Iranian ELT Community's Attitude to Mainstream ELT vs. Critical ELT". Asian TESOL. 5. pp 63-91.
  • Gray, J. (2000); "The ELT coursebook as cultural artifact: how teachers censor and adapt". ELT Journal. 54(3), pp 244-253.
  • Gray, J. (2002); "The Global Coursebook in English Language Teaching. In D. Block and D. Cameron (eds)", Globalization and Language Teaching .pp 151-167. London: Routledge.
  • Gray, J. (2010); The Construction of English: Culture, Consumerism and Promotion in the ELT Global Coursebook. London: Palgrave Mcmillan.
  • Joseph, J. E. (2004); Language and identity: National, ethnic, religious. Basingstoke, England: Palgrave.
  • Kumaravadivelu, B. (2012). "Individual identity, cultural globalization, and teaching English as an International Language. In Alsagoff, et. al (Eds)", Principles and Practices for Teaching English as an International Language (pp. 9-27). New York: Routledge.
  • Lo Bianco, J. (2009); "Being Chinese, speaking English. InJ. Lo Bianco, J. Orton, & G. Yihong (Eds.) ".China and English: Globalisation and the dilemmas of identity. pp 294-309. Bristol: Multilingual Matters.
  • Mahboob, A. (2009); "English as an Islamic language: A case study of Pakistani English:. World Englishes, 28 (2), pp 175-189.
  • Mason, J. (2010); "The effect of different types of in-house materials for university students", in B. Tomlinson and H. Masuhara (eds.), Research for Materials Development in Language Learning- Evidence for Best Practice. London: Continuum, pp 67-82.
  • McKay, S. L. (2002). Teaching English as an international language: Rethinking goals and perspectives. New York: Oxford University Press.
  • Norton, B. (2010). "Language and identity". Sociolinguistics and language education, 23 (3), pp 349-369.
  • Norton, B. (2012). "Identity and second language acquisition". In Chapelle, C. A. (Ed.) The encyclopedia of applied linguistics. pp 2587-2594. Willey-Blackwell.
  • Pennycook, A. (1994). The Cultural Politics of English as an International Language. Essex: Longman Group Ltd.
  • Preece, S. (Ed.). (2016); The Routledge handbook of language and identity. Routledge.
  • Shohamy, E. (2006); Language policy: Hidden agendas and new approaches. New York, NY: Routledge.
  • Trabelsi, S. (2010); Developing and trialling authentic materials for business English students at a Tunisian university. In B. Tomlinson & H. Masuhara (eds.) (pp. 103-120), Research for Materials Development in Language Learning. India: Continuum.
  • Weedon, C. (1997); Feminist practice and poststructuralist theory. England: Oxford University Press.
  • Yang, K. (2020); Autonomy, agency, and identity in teaching and learning English as a foreign language. Singapore, Springer