نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ و فلسفه آموزش‌‌وپرورش، گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه سیستان‌و‌بلوچستان، زاهدان، ایران

2 دانشیار، گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌‌شناسی، دانشگاه سیستان‌وبلوچستان، زاهدان، ایران

10.22034/rjnsq.2021.137015

چکیده

این مطالعه با هدف بررسی هویت ملی و مدرن دانش‌آموزان بلوچ شهر سراوان انجام گرفت. روش پژوهش توصیفی‌ـ‌پیمایشی بود. جامعه آماری پژوهش کلیه دانش‌آموزان بلوچ پایه سوم متوسطه دوم شهر سراوان (استان سیستان‌وبلوچستان) در سال تحصیلی 1400ـ1399 به حجم 1093 نفر بود. 274 دانش‌آموز به روش نمونه‌گیری تصادفی‌ـطبقه‌ای (برحسب جنسیت و رشته تحصیلی) موردمطالعه قرار گرفت. ابزار جمع‌آوری اطلاعات پرسشنامه‌ی ابعاد هویتی (سلگی، اسکندری، دلاور و برجعلی، 1394) بود که به بررسی هویت ملی و مدرن می‌پرداخت. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از آمار توصیفی (فراوانی، درصد، میانگین و انحراف معیار) و آمار استنباطی (تی تک‌نمونه‌ای و تی برای گروه‌های مستقل) با کمک نرم‌افزار SPSS21 استفاده شد. براساس یافته‌ها، وضعیت هویت ملی و هویت مدرن دانش‌آموزان در سطح بالاتر از متوسط قرار داشت. دیگر یافته‌ی این مطالعه نشان داد که دختران در مقایسه با پسران هویت ملی و هویت مدرن بالاتری داشتند.

کلیدواژه‌ها

  • احمدلو، حبیب؛ افروغ، عماد (1382)؛ «رابطه هویت ملی و هویت قومی در بین جوانان تبریز». مطالعات ملی، 4(1)، صص 143-109.
  • احمدی، حمید؛ گنج‌خانلو، مصدق (1393)؛ «رابطه هویت ملی و هویت قومی بین جوانان شهر زاهدان». رهیافت‌های سیاسی و بینالمللی، 6(40)، صص 92-62.
  • احمدی‌پور، زهرا؛ حیدری موصلو، طهمورث؛ حیدری موصلو، طیبه (1389)؛ «تحلیل قومیت و هویت قومی در ایران؛ جهت امنیت پایدار». انتظام اجتماعی، 2(1)، صص 62-35.
  • اعزازی، شهلا (1379)؛ «مسئله زنان در ایران: هویت خانوادگی در برابر هویت فردی». مجله زنان، 10(56)، صص 69-60.
  • اکوانی، سیدحمدالله (1387)؛ گرایش به هویت ملی و قومی در عرب‌های خوزستان. مطالعات ملی، 9 (36)، صص 126-99.
  • ایمان، محمدتقی؛ روحانی، علی (1392)؛ «هویت اسلامی و هویت‌های رقیب (هویت جهانی، ملی و قومی)، مطالعه موردی: دانشجویان دانشگاه شیراز». تحقیقات فرهنگی ایران، 6(1)، صص 148-127.
  • التیامی‌نیا، رضا؛ رشیدی‌زاده، بهنام (1398)؛ «هویت‌طلبی جدید ایرانی‌ها در بستر جهانی شدن (مطالعه موردی: دانشجویان دانشگاه یاسوج)». مطالعات ملی، 20(9)، صص 92-75.
  • بابایی، انسیه؛ بخشیان، فرشته؛ کریمیان، آرام؛ سعادت مهر، سیدرضا (1398)؛ «عوامل مرتبط با هویت‌یابی دانش‌آموزان دوره متوسطه استان مازندران». مجله دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی، 17(3)، صص 316-307.
  • باقری، معصومه؛ سلیمان‌نژاد، محمد (1389)؛ «بررسی جامعه‌شناختی هویت جوانان». جامعه‌شناسی تاریخی، 1(3)، صص 112-93.
  • بلوردی، زهیرمصطفی؛ عبداللهی، محمد (1390)؛ «بررسی میزان رشد هویت فردی مدرن در میان دختران نوجوان شهر تهران سال 1387 (نمونه مطالعه: مقاطع پیش‌دانشگاهی)». مطالعات اجتماعی روان‌شناختی زنان، 9(1)، صص 164-143.
  • بیطرفان، فاطمه سادات؛ صدیقی ارفعی، فریبرز؛ حبیب‌زاده، عباس (1394)؛ «مقایسه سبک‌های هویت نوجوانان دختر و پسر و تیزهوش و عادی». دومین همایش علمی پژوهشی علوم تربیتی و روانشناسی آسیب‌های اجتماعی و فرهنگی ایران، تهران. مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی سروش حکمت مرتضوی.
  • پیشگاهی فرد، زهرا؛ انصاری‌زاده، سلیمان؛ کرمی، افشین؛ پرهیز، فریاد (1389)؛ «تعامل در فضای سایبر و تأثیر آن بر هویت زنان در ایران (مطالعه موردی دانشجویان دختر دانشگاه تهران)». زن در توسعه و سیاست، 8(2)، صص 209-189.
  • جعفرزاده‌پور، فروزنده؛ حیدری، حسین (1393)؛ «فراتحلیل رابطه هویت ملی و هویت قومی در ایران». راهبرد اجتماعی فرهنگی، 3(11)، صص 96-63.
  • حاجیانی، ابراهیم (1387)؛ «نسبت هویت ملی و هویت قومی در میان اقوام ایرانی». جامعهشناسی ایران، 9 (4 و 3)، صص 164-143.
  • حافظ‌نیا، محمدرضا؛ کاویانی راد، مراد (1385)؛ «نقش هویت قومی در همبستگی ملی (مطالعه موردی قوم بلوچ)». مجله پژوهشی علوم انسانی دانشگاه اصفهان، 20(1)، صص 46-15.
  • حسینی، سیدمهدی؛ حاتمی، جواد؛ رحیمی‌نژاد، عباس؛ بهرامی احسان، هادی؛ شفیعی، رزا؛ شریف‌زاده، مسعود (1394)؛ «بررسی سازمان یافتگی هویت مدرن و مذهبی و رابطه آن با بهزیستی درداشجویان دانشگاه تهران: تحلیل سازمان یافتگی خودمبتنی بر اصول معرفت شاختی باکوبزا». رویش روان‌شناسی، 4(4)، صص 92-75.
  • خلیلی اردکانی، محمدعلی؛ معیدفر، سعید؛ ساعی، علی (1392)؛ «جهانی‌شدن و تأثیر آن بر هویت قومی و ملّی: مطالعۀ کردهای سنندج». مسائل اجتماعی ایران، ۴ (۱)، صص 112ـ91.
  • خواجه‌نوری، بیژن؛ پرنیان، لیلا (1394)؛ «مطالعه رابطه جهانی‌شدن فرهنگی و هویت اجتماعی (مطالعه موردی: زنان شهر کرمانشاه)». جامعه‌شناسی کاربردی، 26(1)، صص 84-65.
  • خواجه‌نوری، بیژن؛ پرنیان، لیلا؛ همت، صغرا (1392)؛ «جهانی‌شدن فرهنگی و نگرش مردان به نقش زنان (مطالعة موردی مردان شهر شیراز)». زن در فرهنگ و هنر، 5(3)، صص 447-433.
  • ربانی، علی؛ یزدخواستی، بهجت؛ حاجیانی، ابراهیم؛ میرزایی، حسینعلی (1388)؛ رابطة هویت ملی و قومی در بین دانشجویان آذری، کُرد و عرب دانشگاه‌های دولتی ایران. مطالعات ملی، 10(39)، صص 158-137.
  • رضازاده، اکبر؛ بایندور، ولی‌اله (1396)؛ «قومیت‌ها و تأثیر آن‌ها بر امنیت ملی». دانش انتظامی لرستان، 5(3)، صص 166-142.
  • رضایی، احمد؛ ریاحی، محمداسماعیل؛ سخاوتی‌فر، نورمحمد (1386)؛ «گرایش به هویت ملی و قومی در ترکمن‌های ایران». مطالعات ملی، 8(4)، صص 140ـ119.
  • رضاییان، علی؛ وثوقی، منصور؛ ساروخانی، باقر (1396)؛ «هویت ملی و محلی مردم لک». مطالعات ملی، 18(1)، 83-69.
  • رئیسی، سیما؛ تفضلی، حسین؛ توحید فام، محمد؛ طاهری، احمدرضا (1399)؛ «موانع نهادی مشارکت سیاسی زنان منطقۀ بلوچستان». زن در توسعه و سیاست، 18(2)، صص 334-313.
  • سحابی، جلیل؛ آقابیگ پوری، هاشم (1389)؛ بررسی تأثیر بُعد فرهنگی جهانی‌شدن بر هویت قومی (مطالعة موردی جوانان 15 تا 29 سالة شهرستان بوکان). مطالعات ملی، 11(41)، صص 153-135.
  • سیف‌اللهی، سیف اله؛ مروت، برزو (1392)؛ «شکل‌گیری هویت قومی و ملی و عوامل اجتماعی مؤثر بر آن در نزد ساکنان کرج». مطالعات توسعه اجتماعی ایران، 6(1)، صص 50-31.
  • شیردل، الهام؛ حامی کارگر، فاطمه؛ انجم شعاع، فاطمه (1400)؛ رابطه بین سرمایه اجتماعی و سبک زندگی با هویت ملی دختران نوجوان شهرستان کرمان. مطالعات ملی، 22(86)، صص 87-69.
  • صفا، سوسن؛ ترکمان، فرح؛ صبوری خسروشاهی، حبیب (1400)؛ بررسی احساس تبعیض بر ابعاد هویت جوانان کُرد کرمانج استان خراسان شمالی. مطالعات ملی، 22(86)، 134-111.
  • عباسی اسفیجر، علی‌اصغر (1389)؛ «بررسی عوامل مؤثر بر شکل‌گیری هویت اجتماعی دانش‌آموزان متوسطه شهرستان آمل (در سال تحصیلی 88-87)». جامعه‌شناسی مطالعات جوانان، 1(3)، صص 142-121.
  • عباسی، خیام (1397)؛ «مطالعه جامعه‌شناختی هویت سنتی/ مدرن دانشجویان (جامعه موردمطالعه: دانشجویان کارشناسی دانشگاه آزاد شوشتر در سال 1396)». جامعه‌پژوهی فرهنگی، 9(4)، صص 100-69.
  • عبدالهی، محمد؛ حسین‌بر، محمدعثمان (1381)؛ «گرایش دانشجویان بلوچ به هویت ملی در ایران». جامعه‌شناسی ایران، 4(4)، صص 126-101.
  • قائمی‌فر، حسین؛ حمایت خواه جهرمی، مجتبی (1388)؛ «بررسی تأثیر خانواده بر شکل‌گیری هویت جنسیتی دختران دانشجوی دانشگاه پیام نور جهرم». پژوهش جوانان، فرهنگ و جامعه، 2(3)، صص 102-83.
  • قلی‌زاده، سید ابراهیم (1390)؛ «رابطه احساس محرومیت نسبی با هویت قومی (مطالعه موردی: جمعیت بلوچ شهر زاهدان)». پژوهش‌های دانش زمین، 2(5)، صص 14-1.
  • قنبری برزیان، علی؛ همتی، رضا. (1394)؛ «هویت دینی در جامعه ایرانی: مرور نظام‌مند مطالعات انجام‌شده (1380-1392)». جامعه‌شناسی کاربردی، 26(3)، صص 138-117.
  • کاروانی، عبدالطیف؛ غفاری نسب، اسفندیار (1398 الف). «هویت ملی و هویت قومی در زیست جهان دانشجویان بلوچ». مسائل اجتماعی ایران، 10(2)، صص 241-217.
  • کاروانی، عبدالطیف؛ غفاری نسب، اسفندیار (1398 ب)؛ «فرایند حاشیه‌ای شدن هویت موردمطالعه: دانشجویان بلوچ دورة تحصیلات تکمیلی». بررسی مسائل اجتماعی ایران، 10(2)، صص 102-81.
  • کاروانی، عبدالطیف؛ غفاری‌نسب، اسفندیار؛ احمدی، حبیب؛ طبیعی، منصور (1398)؛ «کاوش کیفی فرایندهای برساخت هویت اجتماعی در میان دانشجویان بلوچ: به‌سوی نظریه‌ای زمینه‌ای». مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 8(1)، 85-59.
  • گیدنز، آنتونی (1392)؛ پیامدهای مدرنیت. ترجمه: محسن ثلاثی، تهران: نشر مرکز. چاپ هفتم.
  • لطف‌آبادی، محسن (1392)؛ «بازخوانی مفهوم نظری هویت». خردنامه، 4(10)، صص 66-53.
  • محمدزاده، حمیدرضا؛ حاجیانی، ابراهیم. (1396). «طراحی مدل سنجش هویت مدرن و اعتباریابی در جامعه ایران». جامعه شناسی نهادهای اجتماعی، 4(9)، صص 307-284.
  • مرادی، علیرضا (1394)؛ «نقش میراث فرهنگی در تقویت هویت فرهنگی». مهندسی فرهنگی، 5 (54 و 53)، صص 144-128.
  • مساح، هاجر؛ کاظمی، حمید؛ قربانی، مریم (1391)؛ «بررسی رابطه ابعاد چهارگانه هویت و جهت‌گیری مذهبی درونی و بیرونی». روان‌شناسی و دین، 5(4)، صص 84-69.
  • مقدس جعفری، محمدحسن؛ شیخاوندی، داور؛ شریف‌پورحامد (1387)؛ «رابطه هویت ملی و هویت قومی در بین جوانان کرد (مطالعه موردی دانشگاه پیام نور سقز)». مطالعات ملی، 9(1)، صص 126-97.
  • موحد، مجید؛ حیدری، آرمان؛ بهجتی اصل، سید فخرالدین (1393)؛ «بررسی رابطه هویت قومی و ملی با تأکید بر نقش دین‌داری: نمونه موردی دانش‌آموزان متوسطه شهر یاسوج». جامعه‌شناسی کاربردی، 25(2)، صص 188-171.
  • موحد، مجید؛ کاووسی، فرزانه. (1390). عوامل فرهنگی ـ اجتماعی مرتبط با هویت ملی نوجوانان شهر اهواز (مطالعه موردی: دانش‌آموزان شهر اهواز). مطالعات ملی، 12(46)، صص 132-113.
  • موسوی، رقیه؛ اکبری زردخانه، سعید. (1390). «تفاوت‌های جنسیتی در ابعاد هویت دانشجویان». فرهنگ مشاوره و روان‌درمانی،2(8)، صص 46-31.
  • میرزاپور، سمیرا؛ زمانی مقدم، افسانه؛ جعفری، پریوش. (1400). بررسی کارکرد آموزش‌وپرورش در نهادینه‌سازی هویت ملی دانش‌آموزان (در ابعاد سیاسی ـ جغرافیایی و دینی). مطالعات ملی، 22(86)، صص 47-27.
  • میرزایی، حسین؛ عباس‌زاده، محمد. (1392). «مطالعه چگونگی تعامل هویت ملی و قومی دانشجویان (مطالعه موردی دانشجویان آذری، عرب و بلوچ)». علوم اجتماعی، 10(2)، صص 275-243.
  • نیکخواه قمصری، نرگس؛ صادقی فسائی، سهیلا. (1391). «زنان فراتر از نقش‌های سنتی: بررسی جایگاه زن در کلام امام خمینی (ره)». زن در فرهنگ و هنر، 4(2)، صص 24-5.
  • Henderson, A., & McEwen, N. (2005); "Do Shared Values Underpin National Identity? Examining the Role of Values in National Identity in Canada and the United". National Identity, 7(2), 173-191.
  • Miller, D. (1995);On Nationality. Oxford: Clarendon Press.
  • Purdie, N., & Wilss, L. (2007). "Australian National Identity: Young Peoples , Conceptions of What It Means to be Australian". National Identities, 9(1), 67-82.
  • Smith, T., & Jarkko, L. (2001); National pride in cross-national perspective. Chicago, IL: University of Chicago.
  • Spießberger, S., & Ungersböck, M. (2005). "National identity". International Betriebswirtschaft, international identity seminar.