نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی

10.22034/rjnsq.2021.239617.1136

چکیده

چکیده: در میان عوامل گوناگونی که سبب تشکیل و قوام یافتن هویت برای یک جامعه می‌شود زبان نقش ویژه‌ای را ایفا می‌کند. در این میان، جای‌نام‌ها یا همان نام مکان‌های جغرافیایی نقش ویژه‌ای دارند. در این نام‌های جغرافیایی می‌توان عناصر مشترکی را مشاهده کرد که منجربه یک تشابه فرهنگی و نهایتاً یک اشتراک هویتی برای کاربران آنها می‌شود. بخش اعظم این عناصر مشترک در نام‌های جغرافیایی را آن واحدهای زبانی‌ای تشکیل می‌دهد که اصطلاحاً سازه‌های جای‌نام‌ساز نامیده می‌شوند. نقش این سازه‌ها به‌ویژه در کشورهایی مانند ایران که از اقوام گوناگون تشکیل شده‌است و زبان‌های متفاوتی در آن رواج دارد در ایجاد هویت فرهنگی مشترک و نهایتاً هویت ملی بسیار مهم است. در این پژوهش در پی پاسخ به این پرسش هستیم که باتوجه‌به تعدد زبان‌های رایج در ایران در انتخاب جای‌نام‌ها که از نمودهای بارز هویتی در هر سرزمین هستند چه راهکاری انتخاب شده‌است و آیا این راهکار سودمند بوده‌است. داده‌های این تحقیق نشان می‌دهد که استفاده از سازه‌های جای‌نام‌ساز مشترک و شفاف راهکاری بوده‌است که اقوام ایرانی در انتخاب نام مکان‌های جغرافیایی برگزیده‌اند. درواقع، اقوام ایرانی با استفاده از این سازه‌های جای‌نام‌ساز مشترک توانسته‌اند نوعی هویت فرهنگی مشترک را به‌وجود آوردند که سبب تقویت هویت ملی آنها نیز شده‌است.

کلیدواژه‌ها