نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری حقوق بین‌الملل عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی، ایران، قم

2 دکتری رشته حقوق بین‌الملل عمومی، عضو هیئت‌علمی دانشگاه آزاد اسلامی، ایران، قم

چکیده

اقلیت ازجمله واژه‌های حقوقی است که در اسناد بین‌المللی حقوق بشری بکار رفته؛ اما به دلیل اختلاف‌نظرها، تعریفی از آن نشده است. این مقاله با هدف استنتاج تعریفی از اقلیت در اسناد بین‌المللی، با کاربست روش توصیفی ـ تحلیلی و در پاسخ به سؤال اصلی، یعنی مفهوم اقلیت در اسناد بین‌المللی حقوق بشر، با استفاده از نظریات هرمنوتیک حقوقی به احصاء عناصر مادی و ذهنی اقلیت در این اسناد به‌ویژه «اعلامیه 1992 حقوق اشخاص متعلق به اقلیت‌ها» می‌پردازد. اسناد و شواهد حاکی است که علی‌رغم نبود تعریف از اقلیت، تدوین‌کنندگان هوشمندانه بر عناصر مادی اقلیت شامل عناصر چهارگانه عُرفی (مذهب، قومیت، زبان و منشأ ملی)؛ تعداد اندک؛ غیرحاکم بودن؛ فرد محور بودن و عناصر ذهنی شامل حس متفاوت بودن، اختیاری بودن اذعان تعلق به اقلیت، در معرض تبعیض قرارداشتن، تمایل به حفظ خصوصیات متمایز، اراده جمعی، حس همبستگی، حس همگرایی برابری‌خواهانه و حس وفاداری تأکید کردند؛ هم‌چنین بر تأثیر تابعیت و قدمت سکونت بر حقوق اقلیت‌ها صحه گذاشتند. مقاله درصدد است که با استفاده از این عناصر، تعریف حقوقی از اقلیت در اسناد بین‌المللی حقوق بشر استنتاج و مؤلفه‌های آن را با وضعیت اقلیت‌ها در قانون اساسی ایران بررسی نماید. یافته‌ها حاکی است مفاد قانون اساسی، حقوق مذهبی، فرهنگی و زبانی مندرج در اسناد بین‌المللی حقوق بشر را شامل می‌شود و چنانچه در اسناد مذکور تأکید شده است شرط بهره‌مندی از حقوق ویژه اقلیت‌ها، داشتن شروطی نظیر وفاداری به کشور، رعایت قوانین ملی و تمامیت ارضی است.

کلیدواژه‌ها

-     احمدزاده، محمدامیر (1394)؛ «اهمیت کاربرد الگوها و روش‌های تحلیل اسناد در پژوهش تاریخی»، دوفصلنامه تاریخ‌نگری و تاریخ‌نگاری دانشگاه الزهرا(س)، س 25، ش 15، ص 32-5.

-       اخوان، منیره (1395)؛ «حقوق اقلیت‌ها در حقوق بین‌الملل و جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه مطالعاتی صیانت از حقوق زنان، س 2، صص 70-47.

-       جندقی، بهروز (1383)؛ «هرمنوتیک حقوقی»، فصلنامه فقه و حقوق، ش 2، صص 21-18.

-       ریترز، جورج (1393)؛ نظریه جامعه‌شناسی در دوران معاصر، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: نشر علمی.

-       طاهری، محمد (1392)؛ «عدالت و انصاف در اندیشه رالز»، فصلنامه علوم سیاسی، دوره 9، صص192-169.

-       عزیزی، ستار (1394)؛ حمایت از اقلیت‌ها در حقوق بین‌الملل، تهران: نشر شهر دانش.

-     فضائلی، مصطفی؛ کرمی، موسی (1394)؛ حمایت از حقوق فرهنگی اقلیت‌های قومی در حقوق بین‌الملل: با نگاهی به وضعیت کُردها در ترکیه، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش.

-       قاری‌سیدفاطمی، سیدمحمد (1395)؛ حقوق بشر در جهان معاصر، دفتر دوم، ج 3، تهران: نشر شهر دانش.

-       قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (1368).

-       محمدی، عادل (1396)؛ حقوق اقلیت‌های نژادی در پرتو اسناد بین‌المللی، تهران: نشر خرسندی.

-       مدرسی، یحیی؛ بشیرنژاد، حسن (1385)؛ «چرا و چگونه زبان‌ها می‌میرند؟»، فصلنامه متن‌پژوهی ادبی، دوره 10، دانشکده ادبیات دانشگاه علامه طباطبایی (ره)، صص 106-83.

-       مشهدی، علی (1395)؛ تقریرات درسی تحقیقدرمتونواسنادبین‌المللی، دانشگاه آزاد اسلامی قم، دوره دکترای حقوق بین‌الملل عمومی.

-        Bloomer, H. (1952); Louis Wirth, Available from: https://www.asanet.org/louis-wirth, [accessed 17 June 2018].

-        Capotorti, F. (1985); Study on the Right of Person Belonging to Ethnic, Religious and linguistic Minorities, New York: Deep Publication.

-        Chandra, S. (1985); Minorities in National and International law, New York: deep publication.

-        Cobo, M. (1986); Study of the Problem of Discrimination against Indigenous Populations, (Report of the Special Rapporteur, Mr.José Martínez Cobo), E/CN. 4 /sub. 2, 1986/7 add. 1-4.

-        Crawford, J. (2012); Brownlie’s Principles of Public International Law, 8 th Ed, Oxford: Oxford University Press.

-        Davidson, S. (2004); Equality and Non-Discrimination, Defining Civil and Political Rights: the jurisprudence of the UN Human Rights Committee, Alderschot, UK: Ashgate.

-        Dorr, O; Schmalenbach, K. (2012); Vienna Convention on the Law of Treaties: A Commentary, Berlin: Berlin Heidelberg.

-        E/CN.4/1987/WG.5/WP.1, (1987); Commission on Human Rights, Forty-third session, In-sessional open-ended working group to consider the drafting of a declaration on the rights of persons beIonging to national, ethnic religious and linguistic minorities, Available from: https://undocs.org/pdf? symbol=en/E/CN.4/1987/WG.5/WP.1 [accessed 13 June 2018].

-        E/CN.4/Sub.2/AC.5/2005/2. (2005); Commentary of the Working Group on Minoritties, 30 May-3 June, Available from: https://undocs. org/en/E /CN.4/Sub.2/AC.5/2005/2. [accessed 27 June 2018].

-        Evelyn, E; Philippa, W. (2012); EU Anti Dicrimination Law, Oxford: Oxford European Union Law Library, ISBN: 9780199698462.

-        Gaetano, P. (2002); Minorities in International Law: An Introductory Study, European Centre for Minority Issues, Strasbourg: Council of Europe Publishing.

-        General Comment 18. (1994); Non-Discrimination. Human Rights Committee, General Comment 18 U.N. Doc. HRI/GEN/1/REV, 1 at 26, Available from: https://www.equalrightstrust.org/ertdocumentbank/Human%20Rights%20Committee,%20General%20Comment%2018.pdf [accessed 29 June 2018].

-        General Comment No. 16. (2005); The Equal Right of Men and Women to the Enjoyment of All Economic, Social and Cultural Rights, CESCR/C General Comment No. 16.E/C.12/2005/4, Available from: https://www.refworld.org/ docid /43f3067ae.html [accessed 02 July 2018].

-        Henrard, K. (2007); Equal Rights versus Special Rights? Minority Protection and the Prohibition of Discrimination, Luxembourg: Office for Official Publications of the European Communities.

-        Izsak, NR. (January 2017); Summary of the work of the United Nations Special Rapporteur on minority issues, between July-December 2016, Bulletin 2016/II, Available from: https://www.ohchr.org/Documents/ Issues /Minorities/BulletinJuly_December2016.pdf [accessed 07 Jan 2019].

-        Kymlicka, W. (2010); Minority Rights in Political Philosophy and International Law, the philosophy o f International Law, Oxford: Oxford University Press.

-        Macklem, P. (2008); "Minority Rights in International law", I•CON International Jurnal of constitutional law, Number 3 &4, Published in association with the New York University School of Law, September 16, 6: 531-552.

-        Pejic, J. (Aug 1997); Minority Rights in International Law. Human Rights Quarterly, The Johns Hopkins University Press, 19 (3): 666-685.

-        Petričušić, A. (2005); The Rights of Minorities in International Law: Tracing Developments in Normative Arrangements of International Organizations, Croatian International Relations Review, 38/39: 1-23.

-        Pillay, N. (2012); Promoting and Protecting Minority Rights:A Guide for Advocates, Geneva: United Nations publications, HR/PUB/12/7, ISBN 978-92-1-154197-7.

-        Shaw, M. (2008); International law, Sixth edition, Cambridge: Cambridge University Press.

-        Treaties.un. (1969); Vienna Convention on the law of treaties, No. 18232, Available from: https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/ Volume%201155/ volume-1155-I-18232-English.pdf. [accessed 02 February 2019].