نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 هیئت علمی گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران

3 هیئت علمی گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

چکیده

شهر نهادی اجتماعی است و هویت آن نه تنها یک واقعیت مکانی بلکه یک واقعیت با ابعاد اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و... است که در فرآیند تغییر و تحول تاریخ، ضمن حفظ ویژگی‌های منحصربه‌فرد کالبدی و معماری، انباشت اجتماعی و سبک زندگی شهروندان خود شکل می‌گیرد. شهرها درروند تغییر و گسترش ، خوانایی و هویت خود را از دست می‌دهند. این تحقیق کاربردی تأثیر تغییرات ساختار فضایی و گسترش پراکنده روئی شهر بر هویت آن را در شهر ساری بررسی نموده است. روش تحقیق اسنادی و میدانی است، پردازش و تحلیل ساختاری با استفاده از نرم‌افزار اسمارت پی.ال.اس صورت گرفته و فرضیه تأثیر گسترش و پراکنده روئی شهر بر عوامل کالبدی، عملکردی و ادراکی هویت با ضرایب رگرسیون 746/0- ، 798/0 و 722/0- تأیید گردید. نتایج نشان می‌دهد گسترش و پراکنده روئی شهر منجر به زوال هویت شهری در ابعاد کالبدی و ادراکی گردیده و مهم‌ترین صدمات آن کاهش امنیت، محو تصویر ذهنی چشم‌اندازها و هسته سنتی تاریخی مرکز شهر و کاهش انسجام اجتماعی شهر بوده است. نتیجه این روند، ساری را از شهر اجتماعی پیاده مدار به یک شهر پراکنده خودرو پسند مبدل نموده است.

کلیدواژه‌ها

-      دانش‌پایه، نسار؛ حبیب، فرح؛ طغیانی، شیرین (1396)؛ «تبیین فرآیند شکل‌گیری حس مکان در توسعه جدید شهر»، مطالعات ملی، 72، 4، 155-137.
-      کارشناسان شهرداری ساری (1397)؛ گزارشات توسعه شهر ساری، ساری، 20-1.
-      مهندسین مشاور مازند طرح (1389)؛ خلاصه گزارش طرح جامع شهر ساری، ساری، 174-1.
-      نوفل، سیدعلیرضا؛ کلبادی، پارین؛ پورجعفر، محمدرضا (1388)؛ «بررسی و ارزیابی شاخص‌های مؤثر در هویت شهری»، آرمانشهر، 3، 69-57.
-      Arbury, J. (2010) "From Urban Sprawl to Compact City – An analysis of urban growth management in Auckland", Auckland, 1-175
-      Beyhan, G, Ş. Ünügür, M, S. (2005); "Çağdaş Gereksinmeler Bağlamında Sürdürülebilir Turizm Ve Kimlik Modeli", İtüjournal, Mimarlık, Planlama, Tasarım, 4, 2, 79-87.
-      Burchell, R. and Mukherji, S. (2003); "Conventional development versus managed growth: the costs of sprawl", American Journal of Public Health, 93, 9, 1534-1540.
-      Calthorpe, P. (1993); "The next American metropolis: ecology, community and the American dream", Princeton Architectural Press, New York.
-      Carruthers, J. and Ulfarsson, G. (2002); "Fragmentation and sprawl: evidence from interregional analysis’ Growth and Change", 33, 3, 312-340.
-      Çöl,Ş. (1998); Kent Kimliğini Oluşturan Faktörler ve Günümüz Kentlerini Kimlikli Kılmak İçin Bir Sistem Önerisi, Mimar Sinan University, Institute of Applied.
-      Duany, A. and Plater-Zyberk, E. (1991); "Towns and Town-Making Principles", Rizzoli International,New York.
-      İlgar, E. (2008); Kent Kimliği Ve Kentsel Değişimin Kent Kimliği Boyutu; Eskişehir Örneği, Anadolu University, Institute of Applied Sciences, Eskişehir.
-      Le Goix, R. (2005); "Gated communities: sprawl and social segregation in southern California", Housing Studies, 20, 2, 323-343.
-      Lynch, K. (1960); "The Image Of The City", Mıt Press, Massachusetts.
-      Meurs, H. and Haaijer, R. (2001); "Spatial structure and mobility", Transportation Research, D, 6, 429-446.
-      Neill, W. J. V. (1997); "Memory, Collective Identity and Urban Design: The Future of Berlin’s Palast Der Republic", Journal Of Urban Design, 2, 2, 179-192.
-      Newman, P. (1992); "The Compact City: an Australian perspective’ Built Environment", 18, 4, 285-300.
-      Newman, P. and Kenworthy, J. (1989); Cities and automobile dependence: a sourcebook, Aldershot, Hants., England.
-      Relph, E. (1987); The Modern Urban Landscape, Croom Helm, London.
-      Southworth, F. (2001); "On the potential impacts of land use change policies on automobile vehicle miles of travel", Energy Policy, 29: 1271-1283.
-      Ulu, A. & Karakoç, İ. (2004); "Kentsel Değişimin Kent Kimliğine Etkisi", TMMOB Şehir Plancıları Odası Publish, 29, 59-66.
Yaldız, A. Aydın D. Büyükşahin (2014); "Loss Of City Identities In The Process Of Change: The City Of Konya-Turkey", Social and Behavioral Sciences, 140, 221–233.